Այս գրառման մեջ ուզում եմ ներկայացնել իննովացիոն եզակի նախագծերից մեկը։

Այս տարվա ապրիլի 18-20-ը Թբիլիսիում տեղի ունեցավ Սոցիալական Ինովացիայի Կովկասյան Ճամբարը (Social Innovation Camp)։ Ճամբարին մասնակցում էին Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի պատվիրակները, որոնք կազմեցին 6 միջազգային խմբեր, որոնք աշխատում էին տարբեր բնույթի նախագծերի շուրջ։ Նախապես ընտրված էին վեց նախագծեր, որոնց իմաստը կայանում էր նրանում, որ լուծեն սոցիալական խնդիրներ նոր տեխնոլոգիաների միջոցով։

Երկու օրվա ընթացքում յուրաքանչյուր թիմ պետք է իրականացներ իր նախագիծը, իսկ հաղթող թիմը կստանար դրամական մրցանակ՝ նախագծի հետագա զարգացման համար։

Ի վերջո, թեժ պայքարից և երկու օրվա լարված աշխատանքից հետո հաղթող ճանաչվեց save the trees նախագիծը, որի  մտահաղացումը  հայաստանցի ակտիվիստ Մարիամ Սուխուդյանինն էր։ Թիմը բաղկացած էր վեց կամավորներից։

Նախագիծն իրենից ներկայացնում է մի կայք, որտեղ բոլոր մարդիկ կարող են օնլայն հայտնել ապօրինի ծառահատումների դեպքերի մասին։ Այնուհետև ակտիվիստների, կամավորների խումբը պետք է ստուգի դեպքի իսկությունը, որից հետո կայքում տեղադրված քարտեզի վրա կավելանա կետ, որը կազդարարի ապօրինի ծառահատման դեպքի մասին։ Երբ ծառահատումը կանխարգելված կլինի, քարտեզի վրա նշումը կփոխի գույնը՝ այդպիսով ցույց տալով, փրկված ծառերի տեղը։

Կայքն օգտագործում է մի շարք իննովացիոն տեխնիկական միջոցներ, որոնցից ամենաքիչ տարածվածը Հայաստանում, թերևս Ushahidi պլատֆորմն է, որը թույլ է տալիս ապահովել անհրաժեշտ ֆունկցիոնալությունը։

Այս պահին կայքը դեռ գտնվում է փորձարկման և զարգացման շրջանում, այդ պատճառով այն դեռ չունի հայերեն տարբերակ, սակայն շուտով այն ամբողջությամբ կթարգմանվի հայերեն և կսկսի գործել ողջ հզորությամբ։

Կայքին կարելի է ծանոթանալ այստեղ:

Ինչպես նշվել էր նախորդ գրառման մեջ,գովազդային տարածքի վաճառման հաար անհրաժեշտ են երեք գործոններ (բրենդի ուժ, վաճառքներ իրականացնելու կարողություն և այցելությունների ստաբիլ մեծ քանակ), որոնցից երկուսի մասին խոսվեց նաորդ գրառման մեջ:

Այս գրառման մեջ կխոսենք երրորդ գործոնի` այցելությունների ստաբիլ քանակի մասին:

Այցելությունների ստաբիլ մեծ քանակ

Բրենդի կառուցումը թանկարժեք և երկարատև գործընթաց է. ես կասեի դա անվերջանալի գործընթաց է: Բնական է, որ ոչ բոլոր կայքերի տերերը կկարողանան անցնել այդ ճանապարհով և հաջողել: Սակայն կան նաև լավ նորություններ: Նույնիսկ ամենաուժեղ բրենդով կայքում գովազդ տեղադրելու պարագայում գովազդատուն ապահովագրված չէ գովազդային արշավի ձախողումից: Այդ դեպքում շատ դժվար կլինի գովազդատուին համոզել, որ նա երկրորդ անգամ գովազդ տեղադրի նույն կայքում:

Հենց այստեղ է առաջ գալիս գովազդի միավորի գաղափարը:

Քանի որ արտասահմանում այս բիզնեսը արդեն համեմատաբար երկար պատմություն ունի և կուտակված փորձն ավելի մեծ է, կարծում եմ արտասահմանյան փորձի հիման վրա օրինակները տեղին կլինեն:

Եվ այսպես, ի?նչ է գովազդի միավորը, ինչու? է այն անհրաժեշտ և ինչպես են դրանք հաշվարկվում:

Սկսենք նրանից, թե ինչու է հարկավոր գովազդի միավորը:

Գովազդի միավորն անհրաժեշտ է հաշվարկները հեշտացնելու, ծախսերն օպտիմիզացնելու և գովազդի արդյունավետությունը վերահսկելու համար:

Ընդունված են գովազդի հետևյալ չափման միավորները`

• CPM (Cost per Mile)- մեկ գովազդային վահանակի` 1000 ցուցադրման գին: Ուշադրություն դարձրեք, որ այստեղ չափման միավորը ոչ թե մեկ ցուցադրումն է մեկ անձին, այլ 1000 ցուցադրումը` անկախ տեսած մարդկանց քանակից: Սա թերևս ամենատարածված միավորն է, քանի որ այն լրացուցիչ ջանքեր չի պահանջում կայքի տիրոջից. նա ուղղակի պարտավորվում է գովազդը ցուցադրել այնքան, որքան ամրագրված է պայմանագրում:
• CPC (Cost per Click)-վճարում մեկ քլիքի դիմաց: Այստեղ վճարման միավորը քլիքն է. այսինքն գովազդատուն վճարում է տվյալ կայքում կատարված յուրաքանչյուր քլիքի դիմաց: Այս վճարման տարբերակը ավելի ձեռնտու է գովազդատուին, քանի որ այս դեպքում նա վճարում է միայն արդյունքի համար: Սակայն կայքերի տերերի համար այս համակարգը այնքան էլ ցանկալի չէ, քանի որ քլիքերի քանակը կարող է չնչին լինել (տարբեր պատճառներով): Այդ դեպքում կայքի տերերի եկամուտը կարող է չարդարացնել սպասումները:
• CPA (Cost per Action)-Սա ամենահազվադեպ հանդիպող միավորն է, սակայն ամենաթանկն է: Այստեղ չափման միավորը կատարված գործողությունն է: Այսինքն գովազդատուն վճարում է ոչ թե քլիքի դիմաց, այլ քլիքի արդյունքում գովազդատուի էջում հայտնվելուց հետո որևէ նախապես պայմանավորված գործողություն անելու համար (օրինակ ապրանքի գնում, կամ մասնակցություն առցանց հարցմանը): Ավելորդ է նշել, թե որքան անցանկալի է կայքի տիրոջ համար այս հաշվարկման մեթոդը և որքան այն շահավետ է գովազդատուի համար:
• CPT (Cost per Time)-Անունն արդեն հուշում է , որ այստեղ հաշվարկման միավորը ժամանակն է: Գովազդատուն գովազդ է պատվիրում  մեկ շաբաթվա կամ մեկ ամսվա համար և այլն: Սա մեր հայրենակիցների ամենասիրած հաշվարկման մեթոդն է (բարև tert.am և ուրիշներ ): Բանն այն է, որ երբ գովազդատուն վճարում է ժամանակի դիմաց, նա ըստ էության կորցնում է գովազդի էֆեկտիվության վերահսկողությունը, քանի որ նա նախապես չգիտի, թե ովքեր, երբ և քանի անգամ կտեսնեն իր գովազդը: Այս մեթոդը ևս իր դարն ապրել է արտասահմանում, սակայն Հայաստանում այն դեռ մոդայինկ է: տեսնենք, թե դեռ որքան ժամանակ:

Գովազդի հաշվարկման միավորի ընտրությունը կախված է կամ կայքի տիրոջ նախասիրություններից, կամ գովազդատուի պահանջից: Ամեն դեպքում, վերը նշված մեթոդներից յուրաքանչյուր համար անհրաշեշտ է այցելությունների ստաբիլ քանակ: Այնպես որ կայքի տիրոջ աշխատանքները առաջին հերթին պետք է ուղղված լինեն հենց այդ նպատակին հասնելուն:

Ծանոթություն: Գովազդի հաշվարկման վերը նշված եղանակներից յուրաքանչյուրի համար գոյություն ունեն հատուկ ծրագրեր, որոնք հիմնականում անվճար են: Դրանցից մի քանիսի ներկայացումը` ստորև:

DoubleClick-Գովազդների տեղադրման և հաշվարկման ամենատարածված ծրագիրը, որը առկա է 2 տեսքով` վճարովի և անվճար: Անվճար տարբերակն իրենից ներկայացնում է առցանց ծառայություն, որի օգտագործման համար անհրաժեշտ է գրանցվել Google AdSence համակարգում, եթե կայքը համապատասաանում է  ներկայացված պահանջներին:

OpenX-Եվս առկա է 2 տարբերակներով` անվճար և վճարովի: Տարբերակների ընտրությունը կախված է ամսվա ընթացքում ցուցադրվող գովազդների քանակից. եթե մեկ ամսվա ընթացքում ցուցադրումների քանակը նվազ է մեկ միլիոնից, ապա ծառայությունն ավճար է: Բացի դրանից, հնարավոր է ծրագրի օգտագործման երկու եղանակ. գովազդների ղեկավարում հենց Ձեր կայքից և գովազդների կառավարում  OpenX-ի կայքից: Երկրորդ եղանակը, ի տարբերություն առաջինի, չի պահանջում ոորը տեխնիկական գիտելիքներ  ծրագիրը տեղադրելու համար:

Քանի որ թեման շատ ծավալուն է, շարքը բաժանված է չորս մասի:

Այս գրառման մեջ կգտնեք ներածությունը և  կայքում գովազդ տեղադրելու միջոցով դրամ վաստակելու մասին որոշակի տեղեկություններ:

Նախաբան

Մարտի 20-ին հայ բլոգերների երկրորդ հավաքն էր, որը կազմակերպվել էր ՆեոՄեդիա նախագծի կողմից և տեղի ունեցավ Ամենարիկյան համալսարանի բիզնես կենտրոնում: Հավաքի թեման էր հայկական բլոգների և ընդհանրապես ինտերնետային նախագծերի մոնետիզացիան: Հավաքի մանրամասն ներկայացումը կարելի է գտնել այստեղ, ուստի նպատակահարմար չեմ գտնում այս գրառման մեջ երկար-բարակ պատմել, թե ինչ եղավ հանդիպման ընթացքում: Այնուամենայնիվ,  հանդիպումը, որն իմ կարծիքով չափազանց օգտավետ երևույթ է, շատ հարցեր բարձրացրեց, որոնք մեծ մասամբ մնացին անպատասխան: Այս անպատասխան հարցերը վերաբերում են ինտերնետի մոնետիզացիային, ինչին էլ նվիրված կլինի սույն գրառումների շարքը:

Մոնետիզացիայի հիմնական դրույթները

Ինտերնետում մոնետիզիացիա են անվանում այն գործընթացը, որի արդյունքում վեբ նախագծի հեղինակները եկամուտ են ստանում այս կամ այն գործունեությունից: Մինչ այսօր Ինտերնետում հայտնի են մոնետիզացիայի չորս մոդել`

1. ամենատարածված և թվացյալ ամենահեշտ տարբերակը` կայքի էջերում գովազդային տարածքների վաճառք:
2. կայքի/բլոգի միջոցով ապրանքների/ծառայությունների վաճառք (անգլալեզու գրականության մեջ` e-commerce)
3. նվազ տարածված, սակայն որոշ դեպքերում շատ գործուն` բաժանորդագրության վաճառք (subscription)
4. վիրտուալ նվերների/ապրանքների վաճառք (virtual goods commerce)

1. գովազդային տարածքների վաճառք:

Թվում է, թե այս տարբերակն ամենահեշտն է և կարող է անմիջապես հարստացնել կայքի տիրոջը, սակայն սա մեծ շփոթմունք է և շատ կայքեր, ունենալով մեծ ներդրումներ և հսկա մարկետինգային թիմեր, ջախջախվել են այս դաշտում:

Պատճառները բազմազան են և պրիմիտիվ, այնպես որ կարելի է հեշտությամբ քննարկել դրանցից ամենատարածվածները:

Ամենատարածված սխալներից մեկն այն է, որ մարդիկ կարծում են, որ թեմատիկ կայք կամ պորտալ  ունենալով կարելի  է գովազդ վաճառել և հարստանալ: Սա շատ նայիվ մոտեցում է, քանի որ Ինտերնետում ներկայացված լինելն ինքնին միայն ծախսեր է բերում և անհրաժեշտ է ահռելի ջանքեր գործադրել, որպեսզի կայքը սկսի փող բերել: Շատերը  կարծում են նաև, որ բովանդակությունը կարող է դրամ բերել: Սա ևս նաjիվ մոտեցում է, քանի որ բովանդակությունը պարտադիր, սակայն ոչ բավարար գործոններից մեկն է: Իրականում կայքում գովազդ վաճառելու համար հարկավոր է երեք գործոն` այցելությունների ստաբիլ և նշանակալի քանակ*,  կայքի կամ նախագծի բրենդի հզոր ուժ և վաճառելու կարողություն:

Դիտարկենք այս երեք գործոններն ավելի մանրամասն:

Ուժեղ բրենդ

Ուժեղ բրենդ ասելով` ես առաջին հերթին ի նկատի ունեմ ճանաչելի բրենդ: Այնպիսին, ինչպիսին են yahoo!-ն, google-ը և одноклассники-ն: Ճանաչելի բրենդ ունենալն անհրաժեշտ է, քանի որ գովազդային տարածք վաճառող կայքերը պետք է նախ և առաջ համոզեն գովազդատուին, որ հենց իրենց կայքում դրված գովազդն է լինելու ամենաէֆեկտիվը, նույնիսկ եթե դա այդպես չէ: Ամենավառ օրինակը odnoklassniki.ru-ի օրինակն է, որի մասին բոլորը լսել են, նույնիսկ գովազդատուները: Պատկերացրեք, որ odnoklassniki-ի վաճառքներով զբաղվող անձը գնում է գովազդատուի մոտ և առաջարկում է գովազդ տեղադրել կայքում: Բոլորը գիտեն, որ odnoklassniki-ն հայտնի և հաճախելի կայք է, շատ գովազդատուներ ցանկանում են գովազդ տեղադրել հենց այդ կայքում, քանի որ արդարացիորեն ակնկալում են, որ քանի որ odnoklassniki-ին հայտնի է, հետևաբար պետք է ունենա ահռելի այցելությունների քանակ և քանի որ ունի այցելությունների քանակ, հետևաբար գովազդվող ապրանքը կտեսնեն տասնյակ հազարավոր մարդիկ:

Հիմա պատկերացրեք ankap_achonik.livejournal.com բլոգի հեղինակին: Նա իր կայքում հետաքրքրի բովանդակություն ունի և կայքի օրական այցելուների թիվը ենթադրենք  5000 է: Ankap_achonik-ը գնում է գովազդատուի մոտ և առաջարկում է գովազդ գնել իր կայքում (ենթադրենք, livejournal-ում ևս կարելի է սեփական բաններ տեղադրել): Արժե? արդյոք շարունակել, թե որ կայքին ավելի հեշտ կլինի գովազդային պայմանագի ստանալ:

Այս փոքրիկ հեքիաթը կարծում եմ կարող է ցանկացած մարդու համոզել, որ ուժեղ բրենդ ունենալը մեղմ ասած հեշտացնում է գործը:

Վաճառքների իրականացման կարողություն

Այս թեման մի փոքր շեղվում է իմ բլոգի ընդհանուր թեմատիկայից,  սակայն հարկ եմ համարում մի քանի բառով արտահայտվել սրա մասին:

Նրանք, ովքեր ծանոթ են մարքետինգին, հավանաբար գիտեն, որ բավարար չէ ունենալ լավ ապրանք կամ ծառայություն, պետք է ջանքեր գործադրել, որպեսզի այդ ապրանքը կամ ծառայությունը վաճառվի: Այլ կերպ ասած, պետք է ուղղակի կարողանալ կամ իմանալ, թե ինչպես վաճառել ապրանքը կամ ծառայությունը (այս դեպքում գովազդային տարածությունը):

Եթե վստահ չեք ձեր ուժերի մեջ, կամ կասկածում եք, որ ձեր կայքում գովազդ տեղադրելոը կհետաքրքրի գործատուին, ապա կամ մարկետինգի/վաճառքի գործը վստահեք մասնագետներին, կամ ձեր կայքը գրանցեք գովազդային ցանցերում, ինչպիսիք են  begun-ը, yandex direct-ը, google adsence-ը հանգուցը կամ adbook-ը: Վերջին երկուսն  ի դեպ հայկական են:

Գովազդդային ցանցին միանալուց առաջ մանրամասն ուսումնասիրեք դրանց կողմից ներկայացվող պահանջները և համոզվեք, որ ձեր կայքը համապատասաանում է պահանջներին:

*Գովազդի տեղադրման միջոցով դրամ աշխատելու թեման դեռ փակված չէ: Հաջորդ գրառման մեջ կգրեմ ստաբիլ այցելությունների քանակի և գովազդի հաշվարկման միավորների մասին:

Եվ չմոռանաք տարածել գրառումը, եթե կարծում եք, որ այն օգտակար էր

Armenian Delegation at GITI 2009

Վերջերս Հայկականի Տեղեկատվական Տեխնոլոգիաների ոլորտում տեղի ունեցավ մի շատ հետաքրքիր և նշանակալից միջոցառում, որը մի քանի օր շարունակ լուսաբանվեց բազմաթիվ տեղեկատվական կայքերի կողմից:

Հոկտեմբերի 29-30 Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում  կազմակերպվել էր թվով 2-րդ Վրացական Ինովացոին ՏՀՏ Կոնֆերանսը (Georgian ICT Innovation Conference – GITI Conference), որին անմիջապես հաջորդեց Վրացական Ինովացիոն Մրցանակաբաշխությունը (Georgian ICT Innovation Awards – GITI Awards):

Կոնֆերանսը բավականին բարձր մակարդակով էր կազմակերպված Վրաստանի ՏՀՏ Գործարար Խորհրդի և Վրաստանի Էլեկտրոնային կառավարության զարգացման պետական հանձնաժողովի կողմից_: Երկու օր շարունակ բազմաթիվ մասնագետներ, պետական և մասնավոր սեկտորների  ներկայացուցիշներ ներկայացրեցին իրենց ՏՀՏ ծրագրերը և լուծումները Sheraton Metechi Palace Hotel-ի դահլիճում:

Հայկ Չոբանյանը

Հպարտությանբ եմ անդրադառնում հայկական պատվիրակության անձնակազմին: Հայաստանից GITI Կոնֆերանսին ներկա էին հետևյալ ընկերությունները՝ EDram, “Norq” Information-Analytical Center CJSC, CHS Verisel Service, Strategic Partners, E-works, Spyur, Lime Tech, Margasoft Corp, IDS Design and Technologies, Grant Thornton Amyot, Macadamian AR, UITE-ի և CAPS-ի գլխավորությամբ: Հատկանշական է որ չնայած Հայկական ընկերություններից որոշ մասի նորաստեղծ լինլու փաստին, նրանք բոլորն էլ զարմացրեցին ներկա գտնվողներին՝ միջոցառման ցուցահանդեսային մասում ներկայացնելով իրենց հետաքրքիր լուծումները:

Ալեքսանդր Հակոբյան

Հետաքրքիր պրեզենտացիաներ ներկայացվեցին տարբեր երկրների ներկայացուցիչներ, շատ ակտիվ էին նաև հայկական պատվիրակության ներկայացուցիչները: Պրեզենտացիաներ ներկայացրեցին Հայկ Չոբանյանը (ՆՈՐՔ տեղեկատվավերլուծական կենտրոն) , Տիգրան Հարությունյանը (ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն), Ալեքսանդր Հակոբյանը (Strategic Partners), Գևորգ Պողոսյանը (E-Dram), Արմեն Շահբազյանը (CAPS/USAID) և Վահան Հովսեփյանը (UITE):

Քանի որ բազմաթիվ կայքերում արդեն լուսաբանվել են միջոցառման մանրամասները, այժմ ուզում են որպես մասնակից ավելի շատ խոսել տպավորությունների և զգացողությունների մասին:

Դեպի Թբիլիսի ճանապարհը երկար էր և դժվար, բայց չնայած անհարմարությանը, ցրտին և մթանը, Հայաստանի ներկայացուցիչներն առիթ ունեցան միմյանց ծանոթանալու, և վայելելու Հարսնացուն Հյուսիսից ֆիլմի չհնացող կատակները: Պատվիրակությունը ժամանեց Թբիլիսի ուշ գիշերով, իսկ առավոտյան սպասվում էր առաջին պատասխանատու օրը:

Իրո’ք պատասխանատվությունը շատ մեծ էր, քանի որ ներկայացվում էին բազմաթիվ շատ լուրջ և արդեն հաջող կերպով իրագործված պրոյեկտներ տարբեր երկրներից: Սակայն Հայաստանի ներկայացուցիչ ընկերություններն, իրենց չկորցնելով, գրավեցին իրենց տեղերը ցուցադրական մասում: Երկու կամավոր վրացուհիների օգնությամբ հայկական ընկերությունների գործունեությունն ներկայացվեց այցելուներին:

Վրացի կամավորները Հայկական անկյունում

Հայկական կազմակերպությունների պրեզենտացիաներն էլ էին շատ հետաքրքիր, և հայկական դելեգացիայի բոլոր անդամները ներկա էին լինում խրախուսելու իրենց գործընկերներին:

Հայկական ոգին նաև հատուկ կերպով արտահայտվեց, երբ մեր ընկերություններից 3-ը մրցանակաբաշխության ժամանակ ստացան մրցակակներ տարբեր անվանակարգերում:

Հայերի ոգևորությունը վերածվեց վրացական Metechi ռեստորանում տեղի ունեցող խնջույքի, հայ-վրացական պարերի և կենացների: Այլ երկրների ներկայացուցիչներից ոմանք իրենց մեջ համարձակություն գտնելով միացան ուրախ պարերին, իսկ մյուսները մեծ հաճույքով դիտում էին: Մի խոսքով ամբողջ մթնոլորտը լուսավորվեց հայերի հաղթանակների շնորհիվ:

GITI Մրցանակաբաշխություն

Թբիլիսիից հայկական պատվիրակությունը այդ օրը հեռացավ քաղցր հիշողություններով և հպարտությամբ ոչ միայն հաղթանակների և մեծ գործնական հաջողությունների համար, այլև Հայկական պատվիրակության թիմային ոգու վերելքի համար:

GITI Կոնֆերանսին մեր մասնակցությունը անկասկած բարձր գնահատեցին բոլորը: Հայկական պատվիրակության անդամ կազմակերպությունները սերտ կապեր ստեղծեցին միմյանց միջև, որոնց հաջորդեցին հետաքրքիր մտքեր հետագա  համագործակցությունների համար:

Հայկական պատվիրակության հաջողության հարցում մեծ ներդրում ունեցան կազմակերպիչ կազմակերպություն UITE (Վահան Հովսեփյան) և աջակից կազմակերպություն CAPS/USAID (Արմեն Շահբազյան):